อภิธานศัพท์ (Glossary)¶
🇬🇧 English
หน้านี้คืออ้างอิงด่วนสำหรับทุกศัพท์เฉพาะที่ปรากฏในคู่มือ ไม่จำเป็นต้องรู้ศัพท์เหล่านี้เลยก็ใช้ BWOC ได้ เมื่ออ่านเอกสาร commit message หรือไฟล์ของ agent แล้วพบคำที่ไม่คุ้นเคย ให้ค้นหาที่นี่ได้ทันที — แต่ละรายการให้ความหมายทางวิศวกรรมเป็นประโยคเดียว สำหรับรายละเอียดเต็ม — ว่าคำบาลีแต่ละคำอยู่ใน framework ไหน ประกอบกับอะไร — ดูที่ canonical glossary และ philosophy document
หมวด 1 — ศัพท์หลักการ / คำบาลี (ความหมายเชิงวิศวกรรม)¶
คำเหล่านี้ยืมมาจากภาษาบาลี (ภาษาบัณฑิตของพุทธศาสนาเถรวาท) BWOC ใช้เป็นชื่อย่อที่กะทัดรัดและแม่นยำสำหรับงานวิศวกรรมที่เกิดซ้ำในการออกแบบ agent ความปลอดภัย หน่วยความจำ และการประสานงานระหว่าง agent คอลัมน์ "ความหมายเชิงวิศวกรรม" คือสิ่งที่สำคัญในโค้ดและการรีวิว
| ศัพท์ | ความหมายเชิงวิศวกรรม |
|---|---|
| Acinteyya 4 | สี่สิ่งที่ไม่ควรสร้างโมเดลโดยตั้งใจ — ขอบเขตของการคาดเดา อย่าพยายามทำนาย |
| Adinnādānā veramaṇī | จรรยาบรรณ: เคารพการให้เครดิต ลิขสิทธิ์ และทรัพย์สินทางปัญญา ห้าม plagiarism |
| Anattā | ไม่ยึดติด — ปล่อย state เก่า ทำความสะอาด worktree สาขา และ memory entries |
| Anicca | ความไม่เที่ยง — ทุกอย่างเปลี่ยนแปลง memory และ cache ต้องมี timestamp และถูก prune |
| Aparihāniya-dhamma 7 | สัญญาณสุขภาพการกำกับดูแล fleet ทั้งเจ็ด — สิ่งที่ป้องกันไม่ให้ระบบ multi-agent เสื่อมสภาพ |
| Ariya-dhana 7 | ระดับวุฒิภาวะของความสามารถ L1 ถึง L7 — วิธีให้คะแนนความลึกของทักษะ ดู PHILOSOPHY.en.md |
| Ariyasacca 4 | อริยสัจสี่ใช้เป็นกระดูกสันหลังในการแก้ปัญหา: ทุกข์ (ปัญหา) → สมุทัย (ต้นเหตุ) → นิโรธ (สภาวะสำเร็จ) → มรรค (แผน) |
| Attanutata | รู้จักตนเอง / การประกาศความสามารถ — agent แจ้งล่วงหน้าว่าทำได้และทำไม่ได้อะไร |
| Bhāvanā 4 | สี่ขั้นการเติบโตในวงจรชีวิต agent: เรียนรู้ → วุฒิภาวะ → ให้คำปรึกษา → เกษียณอย่างงดงาม |
| Bhava-taṇhā | หมวดภัยคุกคาม: การยืนกราน และการขยายสิทธิ์ — แรงขับในการอยู่ต่อและสะสมอำนาจ |
| Brahmavihāra 4 | สี่ท่าทีด้าน error/UX: เมตตา (โทนเป็นมิตร) กรุณา (แนะนำวิธีแก้) มุทิตา (ยอมรับเมื่อคนอื่นถูก) อุเบกขา (คงสม่ำเสมอ) |
| Dukkha | (1) อริยสัจข้อแรก: คำแถลงปัญหาที่เป็นรูปธรรม (2) หนึ่งในไตรลักษณ์ — ความเจ็บปวดและความไม่น่าพอใจเป็นของจริง |
| Iddhipāda 4 | เครื่องยนต์สี่ตัวในการทำงาน: แรงขับ ความอดทน ความสนใจ การสืบสวน — สิ่งที่ทำให้งานเดินหน้า |
| Jāti | การเกิด — คำพ้องสำหรับ Uppāda (arc phase 1) ใช้สลับกันได้ |
| Kamma 3 | สามช่องทาง audit logging: กาย (commit) วาจา (commit message) ใจ (plan) |
| Kalyāṇamitta 7 | เจ็ดคุณสมบัติสำหรับให้คะแนนความไว้วางใจระหว่าง agent — เกณฑ์ประเมิน peer agent |
| Kāma-taṇhā | หมวดภัยคุกคาม: การโจมตีแบบมีอิทธิพล — prompt injection, social engineering, ความหิวกระตุ้น |
| Kāmesumicchācārā veramaṇī | จรรยาบรรณ: เคารพขอบเขต ห้ามล่วงละเมิดหรือเผยแพร่เนื้อหาที่มีเนื้อหาทางเพศในช่องทางโปรเจกต์ |
| Karuṇā | ท่าทีด้าน UX: เมื่อรายงาน error ให้แนะนำวิธีแก้ด้วย ไม่ใช่แค่แจ้งปัญหา |
| Khandha 5 | โมเดลสถาปัตยกรรมห้าส่วน: รูป / เวทนา / สัญญา / สังขาร / วิญญาณ แมปกับ file / IO / memory / logic / runtime |
| Magga | (1) อริยสัจข้อสี่ — แผน (2) ชื่อย่อของ Magga 8 |
| Magga 8 | อริยมรรคแปดใช้เป็น functional requirements แปดเสาใน SRS ของ agent |
| Maraṇa | ความตาย — คำพ้องสำหรับ Vaya (arc phase 3) ใช้สลับกันได้ |
| Mattaññutā | ปริมาณที่เหมาะสม / วินัยแห่งความกระชับ: MEMORY.md ≤ 200 บรรทัด spec ที่เล็กกว่าชนะ ห้าม over-engineer |
| Mettā | ท่าทีด้าน UX: สื่อสารด้วยโทนที่เป็นมิตรและตรงประเด็น |
| Muditā | ท่าทีด้าน UX: ยอมรับเมื่อคนอื่นถูกต้อง ต้อนรับ contributor ใหม่อย่างจริงใจ |
| Musāvādā veramaṇī | จรรยาบรรณ: ห้ามแอบอ้างตัวตน ห้ามปลอมผลลัพธ์ ห้าม commit ที่ทำให้เข้าใจผิด |
| Nirodha | (1) อริยสัจข้อสาม — สภาวะสำเร็จที่วัดได้ (ปัญหาหายไปแล้ว) (2) การกระทำ cleanup ใน Vaya phase |
| Padhāna 4 | วินัยความพยายามที่ถูกต้องสี่ข้อ: ยับยั้ง ละทิ้งสิ่งที่เป็นอันตราย พัฒนาสิ่งดี รักษาสิ่งดี |
| Paññā 3 | สามแหล่งของปัญญา: สุตมยปัญญา (การเรียนรู้) จินตามยปัญญา (การใช้เหตุผล) ภาวนามยปัญญา (การฝึกฝน) |
| Pāṇātipātā veramaṇī | จรรยาบรรณ: ห้ามคุกคาม ขู่เข็ญ เปิดเผยข้อมูลส่วนตัว หรือพูดจาเกลียดชัง |
| Paṭiccasamuppāda | ปฏิจจสมุปบาท — การสืบหาต้นเหตุความล้มเหลว: ย้อนกลับตามเงื่อนไข เพราะปัญหาที่มองเห็นมักไม่ใช่รากที่แท้จริง |
| Sammā-ājīva | อาชีพชอบ — ความไว้วางใจและความเป็นกลางต่อ vendor: ห้ามผูกมัดกับ vendor รายใด ห้ามเอนเอียง backend |
| Sammā-diṭṭhi | สัมมาทิฏฐิ — การนิยาม persona และอัตลักษณ์ |
| Sammā-kammanta | สัมมากัมมันตะ — วินัยใน worktree และ commit |
| Sammā-samādhi | สัมมาสมาธิ — การโฟกัสและขอบเขตของ session |
| Sammā-saṅkappa | สัมมาสังกัปปะ — การตั้งเป้าหมายและการวางแผน |
| Sammā-sati | สัมมาสติ — ระบบหน่วยความจำ |
| Sammā-vācā | สัมมาวาจา — โปรโตคอลการสื่อสารระหว่าง agent |
| Sammā-vāyāma | สัมมาวายามะ — verification gates: lint, format, test, regression, build |
| Samānattatā | การปฏิบัติเท่าเทียม — ปฏิบัติต่อทุก backend อย่างเท่ากัน ห้ามเอนเอียง vendor ในเอกสาร core หรือโค้ด |
| Samudaya | อริยสัจข้อสอง — ต้นเหตุของปัญหา |
| Saṅgahavatthu 4 | สี่ฐานของความสัมพันธ์กับผู้ใช้: การให้ วาจาไพเราะ การกระทำที่เป็นประโยชน์ ความเสมอต้นเสมอปลาย |
| Saṅkhata | สิ่งที่ถูกปรุงแต่ง — สิ่งใดก็ตามที่เกิดขึ้นและดับไป พื้นฐานแนวคิดของ arc (uppāda · ṭhiti · vaya) |
| Saṅgha | ทีมที่มีชื่อของ agent ที่แบ่งปัน task list ร่วมกัน จัดการด้วย bwoc team |
| Sappurisadhamma 7 | เจ็ดคุณสมบัติการอ่านบริบท: รู้สถานการณ์ กลุ่มเป้าหมาย เวลา เป็นต้น — วิธีที่ agent อ่าน "ห้อง" |
| Sāraṇīyadhamma 6 | หกเงื่อนไขการประสานงานระหว่าง agent: โปรโตคอลสำหรับความสุภาพและการทำงานร่วมกันที่มีประสิทธิภาพ |
| Satipaṭṭhāna 4 | สี่ฐานของ observability: กาย / เวทนา / จิต / ธรรม แมปกับ metrics / logs / traces / state |
| Sīla | วินัยความปลอดภัยขั้นพื้นฐาน ชื่อย่อสำหรับ Sīla 5 |
| Sīla 5 | ห้าการกระทำต้องห้ามขั้นพื้นฐาน: ห้ามทำร้าย ห้ามเอาสิ่งที่ไม่ได้รับ ห้ามประพฤติผิด ห้ามพูดเท็จ ห้ามประมาท |
| Sīlasāmaññatā | ระเบียบร่วมกัน — agent ทั้งหมดปฏิบัติตามกฎชุดเดียวกัน ระเบียบร่วมชนะความชอบส่วนตัว |
| Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇī | จรรยาบรรณ: ห้ามมีส่วนร่วมภายใต้การตัดสินที่บกพร่อง ห้าม commit ที่ประมาท |
| Taṇhā 3 | สามหมวดภัยคุกคาม: กาม (การโจมตีแบบมีอิทธิพล) ภพ (การยืนกรานและขยายสิทธิ์) วิภพ (การทำลายและสูญเสียข้อมูล) |
| Ṭhiti | Arc phase 2 — agent ทำงาน state พัฒนาภายใต้วินัย |
| Tilakkhaṇa | ไตรลักษณ์: อนิจจัง · ทุกขัง · อนัตตา — การออกแบบต้องยอมรับทั้งสาม |
| Upekkhā | ท่าทีด้าน UX: คงความสม่ำเสมอแม้จะหงุดหงิด ไม่เห็นด้วยโดยไม่ยกระดับความตึงเครียด |
| Uppāda | Arc phase 1 — สร้างอัตลักษณ์ แก้ไข manifest ประกาศความสามารถ (bwoc new) |
| Vaya | Arc phase 3 — cleanup: ปล่อย branch prune memory ปิด task เกษียณ agent |
| Vibhava-taṇhā | หมวดภัยคุกคาม: การทำลายและสูญเสียข้อมูล — แรงขับในการทำลาย |
| Yoniso Manasikāra | โยนิโสมนสิการ — ตรวจสอบกับสถานะปัจจุบันก่อนลงมือ ก่อนที่จะเชื่อตามที่จำหรือสมมติ |
หมวด 2 — ศัพท์เทคนิค BWOC¶
นี่คือคำนามที่เป็นรูปธรรมของระบบ BWOC: คำสั่ง CLI ไฟล์ crate และแนวคิด ไม่ต้องมีความรู้ภาษาบาลี
| ศัพท์ | ความหมายเชิงวิศวกรรม |
|---|---|
| A2A (Agent-to-Agent) | โปรโตคอล Google A2A (v1.0.0) สำหรับส่งข้อความข้าม agent และ workspace; ใช้งานใน crate bwoc-a2a |
| AGENTS.md | แหล่งข้อมูลเดียวที่เป็นจริงสำหรับคำสั่งของ agent — plain Markdown ไม่มี YAML frontmatter ไม่มี wikilink ไม่มีชื่อ vendor; อ่านได้โดย LLM backend ทุกตัว ดู framework repo |
| AGY.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ backend Antigravity runtime |
| Arc | วงจรชีวิตสามเฟสที่ BWOC object ทุกตัวปฏิบัติตาม: เกิด (uppāda) → ทำงาน (ṭhiti) → เกษียณ (vaya) |
| Backend | AI runtime ที่ execute agent: claude, antigravity, codex, kimi, ollama หรือ OpenAI-compatible endpoint ใดก็ได้ spec ของ agent เหมือนกันทุก backend |
| Backend-neutrality | กฎที่ว่า AGENTS.md และเอกสาร core ของ framework ต้องไม่อ้างอิง vendor model ID หรือชื่อ backend ใดๆ บังคับใช้โดย bwoc check |
| Backend symlinks | CLAUDE.md, AGY.md, CODEX.md, KIMI.md, OLLAMA.md, OPENAI.md — แต่ละตัวเป็น symlink ไปยัง AGENTS.md; การเพิ่ม backend ใหม่ทำด้วย ln -s AGENTS.md <BACKEND>.md |
| bwoc check | คำสั่ง CLI ที่ตรวจสอบ agent directory ว่าละเมิด backend-neutrality หรือไม่ config.manifest.json ถูกต้องหรือไม่ MEMORY.md เกินขีดจำกัดหรือไม่ และ policy gates อื่นๆ |
| bwoc-a2a | Crate — A2A protocol interop: Agent Card, JSON-RPC message/task handlers, และ axum HTTP listener HTTP deps อยู่ที่นี่เท่านั้น ไม่ใช่ใน bwoc-core |
| bwoc-agent | Crate — runtime ขนาดเล็กที่จัดส่งพร้อมกับ agent ที่ incarnate แล้ว; อ่าน config.manifest.json และให้ liveness |
| bwoc-cli | Crate — binary bwoc; incarnate, check, spawn และควบคุม agent output ที่แปลเป็นภาษาท้องถิ่น (EN/TH) รองรับ macOS, Linux, Windows |
| bwoc-core | Crate — shared types ของ framework ทั้งหมด: manifest, identity, lifecycle phases กระชับ: มีเฉพาะ serde/toml/thiserror ไม่มี async หรือ HTTP |
| bwoc-deep-memory | Crate — Tier-2 deep-memory implementation: สัญญา wake-up / search / mine บน SQLite local store พร้อม semantic (embedding) recall |
| bwoc-harness | Crate — agentic loop ที่ self-hosted พร้อม OpenAI-compatible provider, core tools, task queue, telemetry และ tool-auth; heavy deps (tokio, keyring) กักกันไว้ที่นี่ |
| bwoc-mqtt | Crate — MQTT transport สำหรับ inter-workspace routing: publish envelope ไปยัง broker หรือ subscribe แล้ว deliver ลงใน inbox.jsonl |
| bwoc-signing | Crate — ed25519 message-signing primitives สำหรับพิสูจน์อัตลักษณ์ agent; กระชับ (ไม่มี async/HTTP) ทั้ง bwoc-cli และ bwoc-agent ใช้ได้โดยไม่ต้องดึง harness runtime |
| bwoc-tui | Crate — terminal UI components (ratatui/crossterm) ที่ใช้ร่วมกันใน CLI และคำสั่งที่มี TUI |
| CalVer | รูปแบบ release tag ที่ framework ใช้: YYYY.MM.PATCH (เช่น 2024.06.1) ดู VERSION.md สำหรับ Software-Version ปัจจุบัน |
| CLAUDE.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ backend Claude runtime (นอกจากนี้ยังเป็นชื่อไฟล์ที่ Claude Code อ่านสำหรับคำสั่ง workspace — ขึ้นอยู่กับบริบท) |
| CODEX.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ backend Codex runtime |
| config.manifest.json | JSON file ที่ root ของ agent แต่ละตัว ประกาศอัตลักษณ์ model ความสามารถ และ trust profile ตรวจสอบความถูกต้องโดย bwoc check |
| Deep memory (Tier 2) | ที่เก็บ semantic ระยะยาวที่คงอยู่ข้าม session; agent เรียก wake-up, search หรือ mine เพื่อดึงความรู้จากอดีต รองรับโดย SQLite + embeddings |
| Dep-quarantine | กฎการออกแบบ: heavy dependencies (async runtime, HTTP, platform keyring) อยู่เฉพาะใน bwoc-harness และ bwoc-a2a; bwoc-core ต้องกระชับ |
| Envelope | packet ข้อความที่มีการ route — wrapper ภายนอก (ผู้ส่ง ผู้รับ ลายเซ็น) รอบ payload เมื่อข้อความข้ามขอบเขต workspace หรือ transport |
| Fleet | agent ทั้งหมดที่ทำงานภายใน workspace (หรือข้าม workspace ที่เชื่อมโยงกัน); จัดการร่วมกันผ่านคำสั่ง bwoc fleet |
| Harness | bwoc-harness runtime: ขับเคลื่อน agentic loop เรียก LLM provider execute tools บังคับใช้ budget และ policy และเขียน telemetry; agent ทำงานภายในนั้น |
| Incarnate | การสร้าง agent ใหม่โดย clone template ลงใน agents/agent-<name>/ และลงทะเบียนใน .bwoc/agents.toml — ทำด้วย bwoc new |
| inbox / inbox.jsonl | ไฟล์ message queue ต่อ agent; ข้อความจาก bwoc send หรือ MQTT delivery จะอยู่ที่นี่และถูกอ่านโดย agent ในรอบถัดไป |
| interconnect | Slot directory ภายใน agent — เก็บ routing config การประกาศ peer และการตั้งค่า protocol |
| KIMI.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ backend Kimi runtime |
| memories | Slot directory ภายใน agent — เก็บ MEMORY.md (Tier-1, ≤ 200 บรรทัด) และ pointer ไปยัง Tier-2 deep-memory index |
| MEMORY.md | ไฟล์ short-term memory Tier-1 จำกัด 200 บรรทัด (Mattaññutā) agent prune ข้าม session bwoc check บังคับใช้ขีดจำกัด |
| mindsets | Slot directory ภายใน agent — เก็บไฟล์ principle (Obsidian Markdown มี frontmatter tag principle/<pali-dhamma>) ที่กำหนดรูปแบบการใช้เหตุผลของ agent |
| OLLAMA.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ backend Ollama (self-hosted) runtime |
| OPENAI.md | Symlink → AGENTS.md; entry สำหรับ OpenAI-compatible endpoint ใดก็ได้ |
| Pavāraṇā | ขั้นตอน submit แผน → รีวิว → อนุมัติ: agent เสนอแผน operator อนุมัติก่อนเริ่ม execution |
| peer workspaces | BWOC workspaces ระยะไกลที่ประกาศใน routes.toml; workspace ในเครื่องสามารถ route ข้อความไปยังพวกเขาผ่าน A2A หรือ MQTT |
| persona | Slot directory ภายใน agent — เก็บไฟล์อัตลักษณ์ของ agent (ชื่อ บทบาท โทน ประวัติ) เป็น Obsidian Markdown พร้อม YAML frontmatter |
placeholder ({{camelCase}}) |
syntax ตัวแปร template ที่ใช้ใน AGENTS.md สำหรับค่าที่แตกต่างกันต่อ agent (เช่น {{agentId}}, {{primaryModel}}) แก้ไขตอน incarnation อย่า hardcode model IDs ใน AGENTS.md |
registry (.bwoc/agents.toml) |
แหล่งข้อมูลระดับ workspace ว่ามี agent ใดอยู่บ้าง ห้ามแก้ไขด้วยมือ — ใช้ bwoc new, bwoc retire |
| retire | การยกเลิกการลงทะเบียน agent ลบไฟล์ ปล่อย branch และ prune memory — ทำด้วย bwoc retire สอดคล้องกับ Vaya arc phase |
| routes.toml | Routing config (โดยทั่วไปที่ .bwoc/routes.toml) ประกาศ peer workspace และการตั้งค่า transport สำหรับการส่งข้อความข้าม workspace |
| Saṅgha | ทีมที่มีชื่อของ agent ที่แบ่งปัน task list ร่วมกัน; สร้างด้วย bwoc team create <name> เพิ่มสมาชิกโดยแก้ไข .bwoc/teams/<team>.toml |
| skills | Slot directory ภายใน agent — เก็บไฟล์ความสามารถ (Obsidian Markdown มี frontmatter domain/<area> + maturity: L1..L7) |
| slot | หนึ่งในห้า subdirectory มาตรฐานภายใน agent ทุกตัว: persona/, mindsets/, skills/, interconnect/, memories/ |
| trust profile | บันทึกต่อ agent ของคุณสมบัติ Kalyāṇamitta ทั้งเจ็ดบวก ed25519 public key ของ agent; เก็บใน config.manifest.json และใช้สำหรับการให้คะแนนความไว้วางใจระหว่าง agent |
| verification gates | สี่การตรวจสอบอัตโนมัติที่ต้องผ่านก่อนรับการเปลี่ยนแปลง: fmt, clippy (lint), build, test — แมปกับ Sammā-vāyāma |
| workspace | Directory ที่ initialize ด้วย bwoc init; มีโฟลเดอร์ config .bwoc/, tree agents/ และ subdirectory projects/ ใดก็ได้ — ขอบเขตที่ agent ทีม และ memory ถูกจัดการ |
| worktree | git worktree ที่เชื่อมโยงกับ task ที่ active ของ agent; สร้างตอนเริ่ม task ปล่อยตอนสิ้นสุด task (Anattā — ไม่ยึดติดกับสาขาเก่า) |
ดูเพิ่มเติม¶
- Canonical Pali glossary — แหล่งที่เชื่อถือได้สำหรับทุกรายการบาลีด้านบน รวมถึงความเป็นเจ้าของ framework และหมายเหตุการประกอบ
- Philosophy document — mapping framework เต็มรูปแบบ อ่านเมื่อต้องการเข้าใจว่าทำไมหลักการถึงใช้ได้ ไม่ใช่แค่ความหมาย
- BWOC-Framework repo — crates, spec, template
- Handbook README — จุดเข้าตามบทบาทสำหรับ end users, developers และ agent authors